همسر مهربانم که در تمام زندگی همواره یار و یاور من بوده است.

چکیده
شورای همکاری خلیج فارس سازمانی منطقه ای متشکل از شش کشور حاشیه جنوبی خلیج فارس شامل عربستان سعودی ، امارات عربی متحده ، کویت ، عمان ، قطر و بحرین می باشد که در سال 1981 با مساعدت و پشتیبانی کشورهای غربی بویژه آمریکا بمنظور مقابله با آنچه تهدیدات احتمالی جمهوری اسلامی ایران خوانده می شد ، تشکیل گردید و همچنان با همان انگیزه به بقاء خود ادامه می دهد .
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از زمان پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و در نتیجه اجرای پروژه های مختلف ایران هراسی و شیعه هراسی توسط کشورهای غربی ، همواره سعی بر موازنه قوا با
جمهوری اسلامی ایران داشته و با توجه به گسیل درآمدهای سرشار نفتی به این کشورها ، نسبت به تجهیز نیروهای مسلح خود به انواع سلاح و تجهیزات پیشرفته و فاقد تناسب با نیروی انسانی و عمق سرزمینی خود اقدام نموده و با انعقاد پیمان های دفاعی داخلی و بین المللی به توسعه اقدامات نظامی در منطقه راهبردی خلیج فارس به خصوص طی یک دهه گذشته مبادرت نموده اند که این امر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را در ابعاد مختلف بویژه نظامی با تهدید مواجه نموده و منجر به امنیتی شدن فضای منطقه و ایجاد معمای امنیت نیز شده است .
در این پژوهش طی چهار بخش تلاش گردیده نسبت به توضیح اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران اقدام گردد ، لذا در بخش اول و طی دو فصل جداگانه کلیات و چارچوب نظری مطرح شده ، در بخش دوم در شش فص ساختار و سازمان نیروهای مسلح کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مورد بررسی قرار گرفته ، در بخش سوم طی دو فصل به همکاری های نظامی و امنیتی کشورهای عضو شورا با یکدیگر و نیز همکاری های نظامی با کشورهای غربی اشاره گردیده و در بخش چهارم نیز در دو فصل ضمن بررسی مفهومی مبحث امنیت ملی ، به بررسی چگونگی تاثیر اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پرداخته شده است .
تشکر و قدردانی
خداوند را سپاس می گویم که توفیق نگاشتن و پیمودن را ه آموختن را نصیبم گرداند .
حال که به یاری پرودگار مهربان ، این پژوهش به پایان رسیده ، بر خود لازم می دانم از تمامی بزرگوارانی که در این امر مرا یاری نمودند ، سپاسگزاری نمایم .
بدینوسیله از استاد عزیز، پیگیر و دلسوزم جناب آقای دکتر علیرضا کوهکن که در طول نگارش و ارزیابی این پژوهش خاضعانه و بی تمنا بنده را راهنمایی نمودند ، کمال تشکر و قدردانی را دارم .
همچنین زحمات و توصیه های استاد محترم مشاور جناب آقای دکتر هادی آجیلی را ارج می نهم که با رهنمودهای سازنده خود بنده را در مسیر آموختن و نیک اندیشیدن ، قرار دادند .
از استاد محترم داور جناب آقای دکتر اصغر جعفری ولدانی که دوره کارشناسی ارشد را با درس ایشان آغاز نموده و با رهنمودهای ایشان نیز به پایان می رسانم ، تشکر و قدردانی ویژه می نمایم .
همچنین از ریاست محترم دانشگاه جناب آقای دکتر سلیمی و مجموعه اساتید و کادر آموزشی دانشکده حقوق و علوم سیاسی تشکر و قدردانی
نموده و از خداوند منان برای همه عزیزان توفیق روزافزون تمنا می نمایم .

فهرست مطالب
عنوان صفحه
بخش اول کلیات و چارچوب نظری1
فصل اول طرح تحقیق2
1-1 مقدمه و بیان مسئله3
1 -2 سئوال و فرضیه4
1-3 پیشینه بررسی موضوع در ایران و جهان4
1-4 روش شناسی6
1-5 تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی طرح7
1-6 مشکلات و تنگناهای احتمالی تحقیق7
1-7 سازماندهی پژوهش8
فصل دوم چارچوب نظری10
مقدمه11
1-2 نظریه موازنه قوا12
2-2 نظریه موازنه تهدید16
بخش دوم ساختار و سازمان نیروهای مسلح کشورهای شورای همکاری خلیج فارس19
مقدمه20
فصل اول ساختار و سازمان نیروهای مسلح عربستان سعودی21
مقدمه22
1-1 ساختار فرماندهی نیروهای مسلح پادشاهی عربستان سعودی24
1-2 استعداد نیروهای مسلح عربستان سعودی25
1-3 بودجه نظامی عربستان سعودی27
1-4 درجات نیروهای مسلح عربستان سعودی28
1-5 نیروی زمینی عربستان سعودی29
1-6 نیروی هوایی عربستان سعودی33
1-7 نیروی دریایی عربستان سعودی43
1-8 نیروی پدافند هوایی عربستان سعودی47
1-9 گارد ملی عربستان سعودی49
فصل دوم ساختار و سازمان نیروهای مسلح امارات عربی متحده52
مقدمه53
2-1ساختار فرماندهی نیروهای مسلح در امارات عربی متحده56
2-2 استعداد نیروهای مسلح امارات57
2-3 بودجه نظامی امارات عربی متحده59
2-4 نیروی زمینی امارات عربی متحده60
2-5 نیروی هوایی امارات عربی متحده65
2-6 نیروی دریایی امارات عربی متحده76
فصل سوم ساختار و سازمان نیروهای مسلح کویت79
مقدمه80
3-1 ساختار فرماندهی نیروهای مسلح کویت81
3-2 استعداد نیروهای مسلح کویت83
3-3 بودجه نظامی کویت83
3-4 نیروی زمینی کویت84
3-5 نیروی هوایی کویت88
3-6 نیروی دریایی کویت95

فصل چهارم ساختار و سازمان نیروهای مسلح عمان99
مقدمه100
4-1 ساختار فرماندهی نیروهای مسلح عمان102
4-2 استعداد نیروهای مسلح عمان103
4-3 بودجه نظامی عمان103
4-4 نیروی زمینی عمان104
4-5 نیروی هوایی عمان108
4-6 نیروی دریایی عمان117
فصل پنجم ساختار و سازمان نیروهای مسلح قطر122
مقدمه123
5-1 ساختار فرماندهی نیروهای مسلح قطر125
5-2 استعداد نیروهای مسلح قطر126
5-3 بودجه نظامی قطر126
5-4 نیروی زمینی قطر128
5-5 نیروی هوایی قطر131
5-6 نیروی دریایی قطر137
فصل ششم ساختار و سازمان نیروهای مسلح بحرین141
مقدمه142
6-1 ساختار فرماندهی نیروهای مسلح بحرین144
6-2 استعداد نیروهای مسلح بحرین145
6-3 بودجه نظامی بحرین145
6-4 نیروی زمینی بحرین146
6-5 نیروی هوایی بحرین150
6-6 نیروی دریایی بحرین155
بخش سوم اقدامات نظامی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از سال 2003 الی 2013158
مقدمه159
فصل اول همکاری های نظامی بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس160
مقدمه161
1-1 مبانی همکاری های نظامی اعضاء شورای همکاری خلیج فارس162
2-1 نیروی سپر جزیره167
3- 1 برگزاری رزمایش های مشترک170
4 -1 برگزاری نمایشگاه و کنفرانس های نظامی – امنیتی171
5 –1 ایجاد نیروهای نظامی مشترک نظامی173
6 – 1 سامانه دفاع موشکی یکپارچه174
فصل دوم روابط نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با کشورهای غربی175
مقدمه176
2- 1 روابط کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با آمریکا177
2 – 2 واگذاری پایگاه های نظامی به کشورهای غربی180
2-2-1 پایگاه های نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس181
2-2-2 پایگاه نظامی فرانسه در خلیج فارس187
2-2-3 پایگاه نظامی انگلستان در خلیج فارس188
2- 3 روابط کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با ناتو188
2-4 برگزاری رزمایش های مشترک191
2-5 حضور نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در ماموریت های بین المللی193
2-6 خریدهای تسلیحاتی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس195
بخش چهارم تاثیر اقدامات نظامی شورای همکاری خلیج فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران201
مقدمه202
فصل اول مفهوم شناسی تهدیدات امنیت ملی203
1 –1 مفهوم شناسی204
1-1- 1 تهدید204
1-1-2 امنیت ملی207
1-1-3 تهدیدات امنیت ملی208
فصل دوم بررسی چگونگی تاثیر اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری بر امنیت ملی ایران209

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

مقدمه210
2-1 بررسی نوع روابط حاکم بر جمهوری اسلامی ایران و کشورهای عضو شورای همکاری211
2-2 بررسی تاثیر اقدامات نظامی کشورهای شورای همکاری بر امنیت ملی ایران ( بعد نظامی )214
2-3 بررسی تاثیر اقدامات کشورهای شورای همکاری بر امنیت ملی ایران ( بعد سیاسی و اقتصادی )225
2-4 بررسی میزان بالفعل بودن تهدیدات علیه جمهوری اسلامی ایران226
نتیجه و پیشنهادات229
نتیجه230
چشم انداز آینده232
پیشنهادات233
منابع پایان نامه234

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح عربستان سعودی26
جدول 2 بودجه نظامی عربلستان سعودی از سال 2003 الی 2012(میلیارد دلار )27
جدول 3 مقایسه درآمد سرانه کشورهای عضو شورا با بودجه نظامی28
جدول 4 تانک های نیروی زمینی عربستان31
جدول 5 خودروهای زرهی نیروی زمینی عربستان سعودی31
جدول 6 ادوات توپخانه ای نیروی زمینی عربستان سعودی32
جدول 7 تجهیزات ضدتانک نیروی زمینی عربستان33
جدول 8 هواپیماهای جنگنده عربستان سعودی39
جدول 9 هواپیماهای شناسایی عربستان سعودی40
جدول 10هواپیماهای ترابری عربستان سعودی41
جدول 11هواپیماهای آموزشی عربستان سعودی41
جدول 12بالگردهای عربستان سعودی42
جدول 13شناورهای رزمی عربستان سعودی46
جدول 14شناورهای گشتی عربستان47
جدول 15 سامانه های راداری عربستان49
جدول 16 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح اماراتاز سال 2003 الی 201357
جدول 17 بودجه نامی امارات از سال 2003 الی 2011 (میلیارد دلار )59
جدول 18مقایسه درآمد سرانه امارات با بودجه نظامی این کشور60
جدول 19 تانک های نیروی زمینی امارات62
جدول 20 خودروهای زرهی امارات63
جدول 21 ادوات توپخانه ای امارات64
جدول 22 تجهیزات ضدتانک امارات65
جدول 23 هواپیماهای جنگنده امارات70
جدول 24 هواپیماهای ترابری امارات71
جدول 25 هواپیماهای آموزشی امارات72
جدول 26 بالگردهای امارات72
جدول 27 شناورهای رزمی امارات77
جدول 28 شناورهای گشتی امارات78
جدول 29 استعداد پرسنلی نیروهای میلح کویت از سال 2003 الی 201383
جدول 30 بودجه نظامی کویت ازسال 2003 الی 2012 (میلیارد دلار )84
جدول 31 تانک های کویت86
جدول 32 خودروهای زرهی کویت86
جدول 33 ادوات توپخانه ای کویت87
جدول 34 تجهیزات ضد تانک کویت88
جدول 35 هواپیماهای جنگنده کویت91
جدول 36 هواپیماهای ترابری کویت92
جدول 37 هواپیماهای آموزشی کویت93
جدول 38 بالگردهای کویت93
جدول 39 سامانه های راداری کویت95
جدول 40 شناورهای رزمی کویت97
جدول 41 شناورهای گشتی کویت98
جدول 42 شناورهای آبی – خاکی کویت98
جدول 43 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح عمان از سال 2003 الی 2013103
جدول 44 بودجه نظامی عمان از سال 2003 الی 2012 ( میلیارد دلار )104
جدول 45 تانک های نیروی زمینی عمان106
جدول 46 خودروهای زرهی عمان107
جدول 47 ادوات توپخانه ای عمان107
جدول 48 تجهیزات ضدتانک عمان108
جدول 49 هواپیماهای جنگنده عمان113
جدول 50 هواپیماهای ترابری عمان114
جدول 51 هواپیماهای آموزشی عمان115
جدول 52 بالگردهای عمان115
جدول 53 سامانه های راداری عمان116
جدول 54 سامانه های راداری پدافندی عمان117
جدول 55 شناورهای رزمی عمان119
جدول 56 شناورهای گشتی عمان120
جدول 57 شناورهای آبی – خاکی عمان121
جدول 58 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح قطر از سال 2003 الی 2013126
جدول 59 بودجه نظامی قطر از سال 2003 الی 2012 ( میلیارد دلار )127
جدول 60 تانک های نیروی زمینی قطر129
جدول 61 خودروهای زرهی قطر130
جدول 62 ادوات توپخانه ای قطر130
جدول 63 تجهیزات ضد تانک قطر131
جدول 64 هواپیماهای جنگنده قطر134
جدول 65 هواپیماهای ترابری قطر134
جدول 66 هواپیماهای آموزشی قطر135
جدول 67 بالگردهای قطر136
جدول 68 سامانه های موشکی قطر137
جدول 69 شناورهای رزمی قطر138
جدول 70 شناورهای گشتی قطر139
جدول 71 شناورهای آبی- خاکی قطر140
جدول 72 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح بحرین از سال 2003 الی 2013145
جدول 73 بودجه نظامی بحرین از سال 2003 الی 2012 ( میلیون دلار )146
جدول 74 تانک های نیروی زمینی بحرین148
جدول 75 خودروهای زرهی بحرین148
جدول 76 ادوات توپخانه ای بحرین149
جدول 77 تجهیزات ضدتانک بحرین149
جدول 78 هواپیماهای جنگنده بحرین152
جدول 79 هواپیماهای ترابری بحرین153
جدول 80 هواپیماهای آموزشی بحرین153
جدول 81 بالگردهای بحرین153
جدول 82 سامانه های موشکی بحرین154
جدول 83 سامانه های راداری بحرین155
جدول 84 شناورهای رزمی بحرین156
جدول 85 شناورهای گشتی بحرین157
جدول 86 خریدهای نظامی عربستان196
جدول 87 خریدهای نظامی امارات197
جدول 88 خریدهای نظامی کویت198
جدول 89 خریدهای نظامی عمان198
جدول 90 خریدهای نظامی قطر199
جدول 91 خریدهای نظامی بحرین200
جدول 92 جدول مقایسه ای ادوات توپخانه ای کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس217
فهرست تصاویر
عنوان صفحه
شکل 1 درجات نیروهای مسلح عربستان سعودی28
شکل 2 تانک آبرامز M1A231
شکل 3 موقعیت چهار پایگاه هوایی راهبردی عربستان38
شکل 4 هواپیمای بمب افکن تورنادو نیروی هوایی عربستان39
شکل 5 جنگنده F.15 نیروی هوایی عربستان40
شکل 6 پایگاه های دریایی عربستان سعودی44
شکل 7 ناو رزمی لیتورال45
شکل 8 تانک لکرلک نیروی زمینی امارات global military review62
شکل 9 جنگنده F.16 نیروی هوایی امارات67
شکل 10 هواپیمای ترابری c 17 امارات69
شکل 11 جنگنده F.16 مسلح امارات70
شکل 12 هواپیمای بدون سرنشین امارات73
شکل 13 اولین زن خلبان عرب در نیروی هوایی امارات76
شکل 14خودرو زرهی رزمی BMP-3 نیروی زمینی کویت87
شکل 15 موقعیت پایگاه های هوایی کویت 90
شکل 16جنگنده های F.18 کویت91
شکل 17هواپیمای ترابری بوئینگ c-17 نیروی هوایی کویت92
شکل 18 ناوچه رزمی سنبوک کویت97
شکل 19 تانک Challenger-2 نیروی زمینی عمان106
شکل 20 موقعیت پایگاه های هوای هوایی راهبردی عمان112
شکل 21 هواپیمای جنگنده F-16 C نیروی هوایی عمان113
شکل 22 هواپیمای ترابری سبک CASA 295M نیروی هوایی عمان114
شکل 23 تانک AMX- 30 نیروی زمینی قطر129
شکل 24 پایگاه های هوایی قطر133
شکل 25 هواپیمای ترابری راهبردی C-17 نیروی هوایی قطر135
شکل 26 شناور رزمی بارزان نیروی دریایی قطر139
شکل 27 موقعیت پایگاه های هوایی بحرین151
شکل 28 هواپیمای F.16 نیروی هوایی بحرین واقع در پایگاه هوایی شیخ عیسی152
شکل 29 ناو هواپیمابر CVN75 نیروی دریایی آمریکا183
شکل 30 رزمایش مشترک امارات و فرانسه در سال 2012191
شکل 31 برد نیروی هوایی کشورهای عضو شورای همکاری220
شکل 32 برد شناسایی هواپیماهای آواکس221
شکل 33 مسیر مشارکت نیروی هوایی قطر در عملیات لیبی223
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1 استعداد پرسنلی نیروهای مسلح کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس26
نمودار 2 مقایسه استعداد نیروهای مسلح کشورهای عضو شورای همکاری به تفکیک نیرو58
نمودار 3 بودجه نظامی کویت84
نمودار 4 بودجه نظامی عمان از سال 2001 الی 2012104
نمودار 5 بودجه نظامی قطر از سال 2001 الی 2012127
نمودار 6 بودجه نظامی بحرین از سال 2001 الی 2012146
نمودار 7 نیروهای مسلح کشورهای عضو شورای همکاری216
نمودار 8 نمودار مقایسه ای تجهیزات زرهی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس217
نمودار 9 نمودار مقایسه ای بودجه نظامی ایران و کشورهای عضو شورای همکاری218

فهرست چارت های سازمانی
عنوان صفحه
چارت سازمانی 1 ساختار نیروهای مسلح عربستان سعودی25
چارت سازمانی 2 ساختار نیروی زمینی عرستان سعودی30
چارت سازمانی 3 ساختار نیروهای مسلح امارات عربی متحده56
چارت سازمانی 4 ساختار سازمانی نیروی زمینی امارات61
چارت سازمانی 5 ساختار سازمانی نیروی هوایی امارات66
چارت سازمانی 6 ساختار سازمانی نیروهای مسلح کویت82
چارت سازمانی 7 ساختار سازمانی نیروی زمینی کویت85
چارت سازمانی 8 ساختار سازمانی نیروهای مسلح عمان102
چارت سازمانی 9 ساختار سازمانی نیروهای مسلح عمان105
چارت سازمانی 10 ساختار سازمانی نیروهای مسلح قطر125
چارت سازمانی 11 ساختار سازمانی نیروی زمینی قطر128
چارت سازمانی 12 ساختار سازمانی نیروهای مسلح بحرین144
چارت سازمانی 13 ساختار سازمانی نیروی زمینی بحرین147
چارت سازمانی 14ساختار سازمانی نیروی سپر جزیره169

بخش اول
کلیات و چارچوب نظری

فصل اول
طرح تحقیق

1-1 مقدمه و بیان مسئله
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به لحاظ جغرافیایی در یکی از مناطق حساس و ژئوپلوتیک جهان قرار گرفته اند که به سبب برخورداری از منابع غنی انرژی ، همواره مورد توجه قدرت های بزرگ دنیا در اعصار مختلف بوده است . از سوی دیگر با توجه به ساختار حکومت در کشورهای حاضر در منطقه آسیای جنوب غربی ، همواره منازعات سیاسی و امنیتی بین کشورهای حاضر در این زیر سیستم منطقه ای وجود داشته است .
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و اعلام راهبرد صدور ارزش های انقلاب اسلامی به دنیا ، کشورهای عضو شورا که پیش از انقلاب نیز رابطه ای همراه با رقابت با حکومت ایران داشتند ، دچار نوعی ترس از فراگیری ارزش های انقلابی در منطقه شده و به رقابت خصومت آمیز با جمهوری اسلامی ایران پرداختند . از جمله اقدامات مهم کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در مقابله با ایران و نیز منازعات منطقه ای ، تلاش در راستای افزایش قدرت و توانمندی های نظامی با حمایت کشورهای غربی بویژه آمریکا بوده است . در این راستا کشورهای عضو شورا در یک دهه گذشته نسبت به اتخاذ راهبردهای دفاعی و نظامی مشترک و انفرادی اقدام نموده و با صرف هزینه های هنگفت نسبت به توسعه تجهیزات نظامی و دفاعی خود اقدام نموده اند . بر این اساس ارتش‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس به طور فزاینده‌ای رو به پویایی می‌روند، که این پویایی مدیون تکنولوژی‌های متحول کننده و تکامل رویکرد‌های ناسیونالیستی و آموزشی در شورای همکاری خلیج فارس می باشد.
در طول یک دهه گذشته، رهبران و افسران نظامی عرب حاشیه خلیج فارس، رویکرد خود را از جلوگیری از منازعه تغییر داده و بر بازدارندگی ایران از گسترش نفوذ خود متمرکز شده‌اند و تصمیم دارند در صورت لزوم به صورت فعال و با همکاری متحدین بین‌المللی از منطقه صیانت کنند. بر این اساس کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نسبت به انجام اقداماتی از جمله عقد پیمان های نظامی با کشورهای غربی ، ایجاد سامانه دفاع موشکی یکپارچه ، همکاری با ناتو ، برگزاری رزمایش های مشترک و … اقدام نموده اند که در این پژوهش تلاش می گردد کلیه جوانب اقدامات نظامی این کشورها مورد بررسی قرار گرفته و ضمن مشخص نمودن ظرفیت نظامی هر یک از کشورهای مذکور ، تهدیدات متصوره علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد واکاوی و تحقیق قرار گیرد .

در مجموع و بطور کلی هدف از اجرای این پژوهش ، نیل به موارد مشروحه ذیل می باشد :
– بررسی ابعاد مختلف اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس
– بررسی قدرت نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و میزان تهدید نظامی این شورا علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
– بررسی چگونگی و میزان همکاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با نیروهای فرامنطقه ای بویژه ایالات متحده آمریکا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
1 -2 سئوال و فرضیه
1-2-1 سئوال پژوهش
اقدامات و برنامه های نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از سال 2003 الی 2013 شامل چه مواردی بوده و این اقدامات چه تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد ؟
1-2-2 فرضیه پژوهش
اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از جمله اجرای برنامه مدرنیزاسیون نیروهای مسلح و خرید تسلیحات پیشرفته نظامی ، همکاری با کشورهای غربی ، برگزاری رزمایش های مشترک و … از طریق امنیتی نمودن منطقه و فراهم نمودن زمینه حضور نیروهای فرامنطقه ای در مجاورت مرزهای جمهوری اسلامی ایران ، بر امنیت ملی ایران در ابعاد مختلف بویژه بعد نظامی تاثیرگذار می باشد .
1-2-3 متغیرهای اصلی
متغیر مستقل: اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ( از سال 2003 الی 2013 )
متغیر وابسته: امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
1-3 پیشینه بررسی موضوع در ایران و جهان
برابر بررسی های بعمل آمده ، با توجه به محدودیت های موجود و عدم وجود منابع معتبر فارسی در خصوص توانمندی ها و اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ، تا کنون بصورت ویژه در این خصوص تحقیق و بررسی بعمل نیامده است و صرفاً پیرامون پایگاه های نظامی آمریکا در منطقه، حضور ناتو در خلیج فارس و یا برخی موضوعات خاص بصورت کلی بررسی هایی صورت پذیرفته است .
اما مراکز تحقیقاتی و مطالعات راهبردی بین المللی از جمله «مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی » یا
Center for strategic & international studies با نام اختصاری ( CSIS ) و نیز موسسه مطالعات امنیت ملی رژیم صهیونیستی با نام اختصاری( INSS )، بطور ویژه و اختصاصی در زمینه توانمندی های نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیز جمهوری اسلامی ایران گزارش های قابل توجهی را بصورت سالیانه منتشر می نمایند که از جمله آنها می توان به موارد مشروحه ذیل اشاره نمود که از آنها در راستای نگارش تحقیق و جمع آوری اطلاعات مورد نیاز بهره برداری گردیده است .
1-3-1 گزارش سالیانه THE GULF MILITARY BALANCE
در این گزارش که بصورت سالیانه توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر می گردد ، کلیه اطلاعات مربوط به نیروهای مسلح کشورهای حوزه خلیج فارس منتشر می گردد و با ارائه جداول و نمودارهای قابل توجه در هر زمینه ، نسبت به مقایسه وضعیت نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس اقدام می نماید .
1-3-2 گزارش GCC – Iran: Operational Analysis of Air, SAM and TBM Forces
در این گزارش که در 180 صفحه در سال 2014 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است ، به بررسی و تحلیل نیروی هوایی و پدافندی جمهوری اسلامی ایران و مقایسه آن با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پرداخته شده و با ارائه اطلاعات لازم ، نسبت به تحلیل اوضاع منطقه خلیج فارس پرداخته است .
1-3-3 گزارش Improving the US-GCC Security Partnership Planning for the Future
در این گزارش که در 56 صفحه در آوریل سال 2014 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است، ضمن بررسی روابط امنیتی آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ، توانمندی های نظامی کشورهای حوزه خلیج فارس به اضافه کشور یمن در تمام ابعاد نیروی انسانی ، تجهیزانی ، بودجه و … مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته و در بررسی مقایسه ای انجام شده ، کشورهای عضو شورای همکاری به صورت یک کل واحد نیز در نظر گرفته شده اند .
1-3-4 گزارش Evolving Threats and Strategic Partnership in the Gulf
در این گزارش که در 163 صفحه در ماه می سال 2014 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است ، ضمن اشاره به همکاری های راهبردی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ، به ارزیابی تهدیدات جمهوری اسلامی ایران علیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیز تهدیدات این کشورها علیه جمهوری اسلامی ایران پرداخته است .

1-3-5 گزارشThe Gulf Military Balance Volume I: The Conventional and Asymmetric Dimensions
در این گزارش که در 307 صفحه در ژانویه سال 2014 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است ، به توانمندی های نظامی متقارن و نامتقارن جمهوری اسلامی ایران اشاره شده و با توانمندی نظامی سایر کشورهای حوزه خلیج فارس مقایسه گردیده است .
1-3-6 گزارش The Gulf Military Balance Volume II: The Missile and Nuclear Dimensions
در این گزارش که در 255 صفحه در سال 2014 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است ، به قدرت موشکی کشورهای حوزه خلیج فارس پرداخته شده و ضمن تاکید بر توانمندی هسته ای ایران ، سیاست های آمریکا در منطقه و حتی احتمال حمله پیش دستانه به جمهوری اسلامی ایران تشریح گردیده است .
1-3-7 گزارش The Gulf Military Balance Volume III: The Gulf and the Arabian Peninsula
در این گزارش که در 378 صفحه در سپتامبر سال 2013 توسط موسسه تحقیقاتی CSIS منتشر گردیده است ، به تفکیک نسبت به بررسی توانمندی نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پرداخته شده و در ضمن رابطه هر یک از این کشورها با جمهوری اسلامی ایران و نیز با آمریکا مورد بررسی قرار گرفته است .
1-3-8 گزارش سالیانه موسسه مطالعاتی INSS
موسسه مطالعاتی INSS همه ساله نسبت به انتشار گزارش راهبردی در حد 20 الی 25 صفحه در خصوص آخرین وضعیت نظامی کشورهای منطقه خاورمیانه اقدام و در این گزارش نسبت به ارائه آمارکابردی از وضعیت نظامی هر کشور جهت تحلیل وضعیت نظامی کشورهای مورد علاقه اقدام نموده است . در راستای نگارش تحقیق حاضر ، گزارش های سالیانه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مورد بهره برداری قرار گرفته است .
1-4 روش شناسی
تحقیق از نظر روش‌شناسی، رویکردی تحلیلی-تبیینی دارد و از طریق بررسی آمارها و اطلاعات موجود در خصوص توانمندی و اقدامات نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ، به تحلیل تهدیدات متصوره از این اقدامات علیه جمهوری اسلامی ایران می پردازد .
در این تحقیق عمدتاً از منابع مختلفی به صورت کتاب، مقاله، روزنامه، نشریات علمی، سخنرانی‌ها و منابع اینترنتی استفاده شده است .
1-5 تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی طرح
1-5-1 شورای همکاری خلیج فارس
شورای همکاری خلیج فارس در سال 1981 با عضویت کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس شامل عربستان سعودی ، کویت ، امارات عربی متحده ، قطر ، عمان و بحرین تشکیل شده است . اساسنامه شورای همکاری خلیج فارس در بیست و دو ماده نوشته شده است . ارکان اصلی شورای همکاری خلیج فارس شامل شورای عالی و یک هیئت تابعه با نام هیئت حل اختلاف ، شورای وزارتی ( شورای وزیران ) و دفتر دبیر کل می باشد. شورای عالی متشکل از سران شش کشور عضو است که ریاست آن بطور متناوب و بر حسب حروف الفبا است و بالاترین مرکز قدرت در شوراست که سالی دو بار تشکیل جلسه می دهد . شورای وزیران هر سه ماه یک بار تشکیل جلسه می دهد و عمده فعالیت آن مربوط به وزرای امور خارجه است . دبیر کل شورا نیز با پیشنهاد شورای وزیران و تصویب شورای عالی برای یک دوره سه ساله انتخاب می شود .
1-5-2 اقدامات نظامی
اقدامات نظامی به کلیه فعالیت های داخلی و خارجی نظامی یک کشور اعم از سازمان و ساختار نیروهای
مسلح ، آمایش سرزمینی ، برگزاری رزمایش های داخلی و بین المللی ، عضویت در سازمان های نظامی ، روابط نظامی با کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای و انجام هرگونه عملیات نظامی اطلاق می گردد .
1-5-3 امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
مقوله کلی امنیت را می‏توان به احساس آزادی و رهایی از ترس یا “احساس ایمنی” که ناظر بر امنیت مادی و روانی است اطلاق کرد که در آن صورت موجب استقلال رأی یک ملت و دولت گشته و توانایی مقابله با دخالت بیگانگان و نیروهای خارجی را در امور داخلی خواهد داشت. ‏در این خصوص در بخش چهارم پایان نامه به تفصیل توضیحاتی ارائه گردیده است .
1-6 مشکلات و تنگناهای احتمالی تحقیق
با عنایت به اینکه عموماً اطلاعات مربوط به فعالیت های نظامی کشورهای منطقه خلیج فارس دارای
طبقه بندی می باشد ، جمع آوری اطلاعات دقیق و بروز نیازمند بررسی گسترده اخبار منتشره و تطبیق آنها با یکدیگر بوده است ، لذا محقق در جمع آوری داده های مورد نیاز با محدودیت مواجه بوده و از منابع آشکار مختلف استفاده نموده است .

1-7 سازماندهی پژوهش
بخش اول : طرح تحقیق و چارچوب نظری
فصل اول: طرح تحقیق
فصل دوم: چارچوب نظری ( موازنه قوا )
بخش دوم : ساختار و سازمان نیروهای مسلح کشورهای شورای همکاری خلیج فارس
فصل اول : ساختار و سازمان نیروهای مسلح عربستان سعودی
فصل دوم: ساختار و سازمان نیروهای مسلح امارات عربی متحده
فصل سوم : ساختار و سازمان نیروهای مسلح کویت
فصل چهارم: ساختار و سازمان نیروهای مسلح عمان
فصل پنجم : ساختار و سازمان نیروهای مسلح قطر
فصل ششم : ساختار و سازمان نیروهای مسلح بحرین
بخش سوم : اقدامات نظامی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از سال 2003 الی 2013
فصل اول : همکاری های نظامی کشورهای عضو شورا با یکدیگر
– بررسی بیانیه ریاض
– نیروی سپرجزیره
– برگزاری رزمایش های مشترک
– سامانه دفاع موشکی یکپارچه
فصل دوم: همکاری های نظامی کشورهای عضو شورا با کشورهای غربی
– واگذاری پایگاه های نظامی به کشورهای غربی
– برگزاری رزمایش های مشترک
– همکاری با ناتو
– برگزاری نمایشگاه های دفاعی
– خریدهای تسلیحاتی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس
– حضور نظامی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درماموریت های
بین المللی
بخش چهارم : تاثیر اقدامات نظامی شورای همکاری خلیج فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
فصل اول : مفهوم شناسی تهدیدات امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
فصل دوم: بررسی چگونگی تاثیر اقدامات و بر نامه های نظامی کشورهای عضو شورای همکاری
خلیج فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
– نتیجه و پیشنهادات

فصل دوم
چارچوب نظری

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

مقدمه
همان گونه که مرشایمر به درستی اشاره می نماید، بدون وجود نظریه تسهیل کننده و سامان بخش
نمیتوان درک درستی از جهان پیچیده اطراف پیدا نمود(Mearsheimer,2001:9).بنابراین برای درک بهتر واقعیت ها و سامان دهی پدیده ها چاره ای جزء انتخاب نظریه نداریم.
پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی در سال 1357 ، کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس از بروز انقلابی با ریشه های مذهبی مبتنی بر تشیع در کشوری برخوردار از منابع انسانی ، منابع زیرزمینی ، نیروهای مسلح قوی و رهبری واحد مواجه شده و هم زمان با ماه های آغازین جنگ تحمیلی علیه ایران ، بمنظور افزایش همکاری های امنیتی و نظامی بین کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس و مقابله با افزایش قدرت منطقه ای ایران و تاثیرگذاری آن بر ساختار حکومتی خود ، نسبت به تشکیل شورای همکاری
خلیج فارس اقدام نمودنده و با گذشت 34 سال از عمر شورای مذکور و از طرفی اثبات عدم وجود هرگونه نیات تهاجمی در دکترین نظامی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران ، این کشورها با تحریک کشورهای غربی بویژه آمریکا و نیز لابی صهیونیستی و اجرای سناریوهای مختلف ایران هراسی ، همواره به افزایش قدرت نظامی در برابر جمهوری اسلامی ایران پرداخته و در طول یک دهه گذشته نیز بر اقدامات نظامی خود افزوده اند .
با توجه به این جمله کنت والتز که می گوید : « سیاست موازنه قدرت هر زمانی که دو پیش شرط وجود داشته باشد حکم فرما خواهد بود ، یکی اینکه نظم نظام آنارشیک باشد و دیگری اینکه نظام پر از واحدهایی باشد که به دنبال بقاء باشند »( Waltz, 1979: 12) و منطقه خلیج فارس نیز کاملاً دو پیش شرط مذکور را دارا می باشد ، بهترین نظریه جهت تبیین این نوع رفتارکشورهای عضو شورای همکاری
خلیج فارس را می توان نظریه « موازنه قوا » عنوان نمود که بخوبی دلایل اقدامات نظامی کشورهای عربی حوزه جنوبی خلیج فارس را تشریح می نماید . از طرفی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دلیل افزایش اقدامات نظامی خود و عقد قراردادهای دفاعی با کشورهای غربی را ، تهدیدات ایران بواسطه تلاش جهت دستیابی به تکنولوژی هسته ای و نیز سامانه های موشکی دوربرد و میان برد پیشرفته و همچنین تلاش ایران برای صدور ارزش های انقلاب اسلامی عنوان نموده اند که این موضوع را نیز می توان بر اساس نظریه «موازنه تهدید» بخوبی تبیین نمود ولیکن آنچه مسلم است ، نظریه غالب در منطقه خلیج فارس، همانا نظریه موازنه قوا می باشد . در این فصل بصورت خلاصه نسبت به تشریح نظریه موازنه قوا و نیز نظریه موازنه تهدید اقدام می گردد .

1-2 نظریه موازنه قوا
یکی از مهمترین نظریه های سامان بخش روابط بین الملل ، نظریه موازنه قوا است که پس از گذشت سال ها از مطرح شدن این نظریه ، همچنان و بویژه در منطقه غرب آسیا و خلیج فارس توانایی تبیین رفتار حکومت ها را دارا می باشد . در این قسمت نسبت به توضیح نظریه توازن قوا اقدام می گردد .
1-2-1 تاریخچه نظریه موازنه قوا
تلاش‌ها برای فهم نظریه موازنه قوا در روابط بین‌الملل به بیش از پانصد سال پیش بازمی‌گردد؛ از این منظر، شاید هیچ نظریه‌ای را به قدمت آن نتوان یافت. علاوه بر این، موازنه قوا در حوزه مطالعات بین‌الملل و سیاست خارجی بسامد فراوانی داشته است. در پی این اهمیت و پیشینه است که عده‌ای از اندیشمندان روابط بینالملل موازنه قوا را شناخته‌شده‌ترین و احتمالا موثرترین نظریه موجود برای فهم و توضیح روابط بین‌الملل از قرن پانزده به بعد دانسته‌اند(Hass, 1953: 37)
گفتنی است که این مفهوم در ادبیات موجود به معانی مختلف از جمله توزیع قدرت، تعادل، ثبات و صلح مورد استفاده قرارگرفته و به عنوان تنها قانون عام تاریخی در روابط و سیاست بین‌الملل و مترادف سیاست قدرت و راهنمای عمل سیاست‌گذاران نیز شناخته شده است. علی رغم قدمت این بحث ، پس از جنگ جهانی دوم «هانس مورگنتا» موازنه قوا را به صورت نظریه‌ای تدوین نمود و سپس متفکرانی همچون
«نیکلاس اسپایکمن»، «ریمون آرون»، «هنری کیسینجر» ، «هالفورد مکیندر» و «راینهولد نیبور» به تکمیل آن مبادرت ورزیدند. این نظریه از فرضیه کانونی واقع‌گرایی الهام گرفته است که بر اساس آن، دولت‌ها بازیگران اصلی نظام بین‌الملل هستند و تحت فشارهای نظام آنارشیک بین‌المللی به طور عقلایی در پی افزایش قدرت یا امنیت خود هستند و این نظریه تلاش دارد ثبات و صلح در سیاست بین‌الملل را درک کند (لیتل، 1389: 12).
1-2-2 تعریف موازنه قوا/ قدرت
برای مفهوم موازنه قوا تعاریف مختلف و گاه متعارضی عرضه شده است . تلقی عمومی از این مفهوم را در دایره المعارف ها و منابع نظیر آن می توان یافت : مثلاً دایره المعارف «راتلج» ، موازنه قوا را توزیع قدرت میان کشورها، پیکر بندی خاصی از توزیع، سیاست خارجی یا مجموعه ای از نظریات روابط
بین الملل می داند(لیتل،1389: 14).
به این ترتیب می توان تعاریف متفاوت و گوناگونی از موازنه قوا را در آثار گوناگون جستجو کرد .
«مورگنتا» موازنه قوا را در چهار معنا به کاربرده است: 1- سیاستی معطوف به وضعیتی خاص 2- توصیفی از هرنوع وضعیت واقعی در سیاست بین الملل 3- توزیع نسبتاً برابر قدرت 4- هرنوع توزیع قدرت(مورگنتا،1389: 301 – 287).
«ارنست هاس» آن را در هشت معنا بکار می برد: 1- هرگونه توزیع قدرت 2- نوعی فرآیند تعادل یا
متوازن سازی 3- استیلا یا طلب استیلا 4- ثبات و صلح در حالت اتفاق قدرت ها 5- بی ثباتی و جنگ

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید